Kulturforståing

designelement

Mål for opplæringa er at eleven skal kunne

- definere omgrepet kultur og gje døme på at kultur varierer frå stad til stad og endrar seg over tid

1. Kulturomgrepet

a) Kva er kultur? Lag din eigen definisjon av omgrepet kultur.
b) Samanlikn din definisjon av kultur og dei ulike definisjonane av omgrepet på nettstadene til NynorskordbokaStore Norske Leksikon og Wikipedia.
  • Kva har dei ulike definisjonane til felles?
  • Korleis skil dei seg frå kvarandre?

2. Ulike kulturar på ulike stader

I læreboka (sjå side 62-64 i Streif) kan du lese om ulike kulturar i verda og i Noreg. Her finn du også fleire eksempel på delkulturar som lever side om side i det norske samfunnet, som for eksempel bykultur, bygdekultur og ungdomskultur. Du kan også lese om andre kulturar, som medlemmene i Karpe Diem har bakgrunn frå, på nettstaden til rapgruppa.

a) Kva kulturar (hovud- og delkulturar) finn du eksempel på i filmen " Fordommar" frå Elvebakken vidaregåande skole?
b) Finst dei kulturane du har funne eksempel på i filmen på den staden du bur? Eller er det andre kulturar som er representerte på heimstaden din?

3. Kulturar i endring

Kulturar er i stadig endring, og det som kjenneteiknar ein kultur i dag, gjeld kanskje ikkje for den same kulturen dersom ein ser tilbake i tid eller inn i framtida.

a) Kunne musikkvideoen til Karpe Diem ha blitt laga for ti år sidan? Eller for femti år sidan? Eller trur du innhaldet i videoen ville ha vore heilt annleis da? Korleis trur du videoen ville ha vore dersom han blei laga i år 2060?
b) Opphavet til hiphop-kulturen finn ein i afro-amerikanske ungdomsmiljø i bydelen The Bronx i New York på 1970-talet. Etter kvart fekk hiphop-kulturen også eit gjennombrot i Noreg, først og fremst gjennom dei mange norske rapartistane.
  • I kva grad vil du seie at musikkvideoen til rapgruppa Karpe Diem er påverka av amerikansk kultur (tips: her kan du for eksempel sjå på språk, musikk, klede, stil og innhaldet i teksten)?
  • Er du einig i at norsk kultur er amerikanisert? Gi nokre eksempel på amerikanisering av norsk kultur.
  • Korleis skil amerikansk kultur seg frå den norske kulturen?
  • Kva andre kulturar enn den amerikanske kulturen er du påverka av?
  • Kva kulturar trur du vil prege det norske samfunnet i framtida?

- gje døme på korleis religion og etnisk variasjon påverkar samfunn og kultur

4. Religion og etnisk variasjon

a) Er religion og etnisk bakgrunn viktig for å føle at ein hører til i eit samfunn? Kva anna kan vere med på å gi deg kjensla av å høre til i for eksempel klassen, i lokalsamfunnet eller i samfunnet meir generelt?
b) På kva måte påverkar religion og etnisk variasjon det samfunnet og den kulturen du er ein del av?

- presentere hovudtrekk ved samisk kultur i dag og reflektere over kva det vil seie å vere urfolk

5. Typisk samisk?

a) Kva vil du seie er typiske kjenneteikn ved samisk kultur? Nemn nokre stikkord.
b) Korleis blir den samiske kulturen framstilt på nettstadene samer.no og infonuorra.no og på nettstaden til Sametinget? Kva skil desse framstillingane frå det du trekte fram som typiske kjenneteikn ved samisk kultur?
c) Kva vil det seie å vere urfolk, og kva trur du det har å seie for samane at dei er anerkjende som urfolk?

I artikkelen om urfolk på Wikipedia finn du meir informasjon om urfolk og samar.

Mål for opplæringa er at eleven skal kunne

beskrive hovudtrekk ved kulturen til nokre minoritetar i Noreg og drøfte utfordringar i fleirkulturelle samfunn

 

1. Minoritetar i Noreg

a) Kva trur du er dei største innvandringsgruppene i Noreg?
b) På nettstaden til Statistisk sentralbyrå finn du ei temaside om innvandring med ei oversikt over innvandringsgrupper i Noreg. Kva er dei største innvandringsgruppene i Noreg? Stemte dette med det du trudde på førehand?
c) Vel ei av dei største minoritetsgruppene i Noreg, søk etter informasjon om ho på Internett og trekk fram hovudtrekk ved minoritetsgruppa.
d) Finst desse minoritetsgruppene også på heimstaden din, eller er det andre grupper som er representerte der?

 

2. Utfordringar i fleirkulturelle samfunn

a) Trur du det er lettare for ungdom med innvandrarbakgrunn å bu på ein liten stad enn i ein storby? Grunngi svaret ditt.
b) Kva eksempel på kulturmøte finn du i bileta i biletkarusellen under? Kva utfordringar kan desse kulturmøta skape?

 

forklare kvifor fordommar oppstår og diskutere korleis framandfrykt og rasisme kan motarbeidast

 

3. Fordommar

a) Kva er ein fordom? Kom med eksempel på fordommar.

filmen frå Elvebakken vidaregåande skole finn du fleire eksempel på fordommar.

b) Kva eksempel på fordommar finn du i musikkvideoen frå Karpe Diem?
c) Korleis trur du fordommane i desse filmklippa har oppstått?

4. Rasisme og framandfrykt

"Menneskesyn som går ut på at visse etniske grupper eller kulturar er lågareståande eller mindre verdt enn det folkeslaget eller den kulturen ein sjølv hører til" (definisjon av omgrepet rasisme i Streif s. 235).

a) Kva haldningar har nordmenn til innvandrarar?


Les om Benjaminprisen.

b) Kva har du og skulen din gjort for å motverke rasisme og framandfrykt? Kva synest du at de bør gjere for å motverke rasisme og framandfrykt?

I 2011 vann Hagaløkka skole Benjaminprisen for arbeidet sitt mot rasisme og diskriminering. I denne artikkelen frå Antirasistisk senter kan du lese om Benjaminprisen og kvifor Hagaløkka skole fekk prisen.

designelement

Lenkjer

 Nettstaden ung.no har ei eiga side om kultur. Her finn du artiklar om kultur for ungdom.

Nettsidene til Kulturdepartementet om kultur.

Nettstaden til Den norske kyrkja. Informasjon om kyrkjehistoria, kyrkjeåret, kyrkja i media osv.

Nettstaden til Den islamske informasjonsforeningen og Det islamske forbundet. Internlenkjer til dei fleste aspekt ved islam, historia til denne religionen, medieoppslag osv.

Nettstaden til Den katolske kyrkja i Noreg. Denne informasjonssida vender seg til skoleungdom. Du finn kortfatta informasjon (men med lenkjer vidare) om dei fleste aspekt ved oppbygginga og historia til Den katolske kyrkja.

Nettstaden til det mosaiske trussamfunnet i Noreg, med internlenkjer til ulike aspekt ved jødedommen og historia til jødane, også i Noreg.

Nettstaden til ei samanslutning av ulike buddhistorganisasjonar i Noreg. Informasjon om buddhismen og om utbreiinga av buddhismen i Noreg.

Nettstaden samer.no er ein nettstad for samisk kultur og politikk. Er knytt til Norske Samers Riksforbund. Her finn du mange artiklar om samiske forhold.

Nettstaden til Sametinget. Her finn du informasjon om samisk kultur, språk og historie. Bruk menyen til venstre.

Infonuorra.no er ein nettstad for samisk ungdom.

Frå Skånland videregående skole, Troms.

Test deg sjølv

Kapittel 5

 

Kapittel 6

 

 

Utforskaren

 

Kapittel 6

 

 

Credit-tekst
Drive-in på Mac Donalds? Jæren, 2007.
Credit
Gruppa "Eldre mot rasisme" før dei skal ut på tur. Manglerud eldresenter, Oslo, 2002
credit
Portobello-marknaden i London, 2005.
Credit
Frå eit gjengmiljø i Oslo.
Credit